بحران حقوقی بی‌سابقه متا؛ تهدید تریلیون دلاری برای اینستاگرام

بحران حقوقی بی‌سابقه؛ آیا ساختار متا دگرگون می‌شود؟

غول فناوری جهان، متا، در ایالت کالیفرنیا وارد یکی از سرنوشت‌سازترین نبردهای حقوقی تاریخ خود شده است. ائتلافی متشکل از ۲۹ دادستان کل در ایالات متحده، پرونده‌ای را علیه این شرکت به جریان انداخته‌اند و مدعی هستند که متا آگاهانه پلتفرم‌های اینستاگرام و فیس‌بوک را به شکلی اعتیادآور طراحی کرده است تا کاربران جوان را درگیر نگه دارد. بر اساس گزارش سوشال مدیا تودی، شاکیان این پرونده تأکید دارند که مدیران متا از آسیب‌های روحی و جسمی این الگوریتم‌ها بر نوجوانان باخبر بوده‌اند، اما برای کسب سود بیشتر از تبلیغات، این هشدارها را نادیده گرفته‌اند.

ابعاد مالی این دادگاه فراتر از حد تصور است. در صورتی که دادستان‌ها در این پرونده پیروز شوند، جریمه‌ها و غرامت‌های احتمالی ممکن است به بیش از ۱ تریلیون دلار برسد. با توجه به اینکه ارزش کل بازار متا در حدود ۱.۵ تریلیون دلار برآورد می‌شود، این جریمه سنگین می‌تواند حیات این شرکت را به طور جدی به مخاطره بیندازد. اساس این اتهامات به اسناد افشا شده در سال ۲۰۲۱ توسط فرانسیس هاوگن بازمی‌گردد؛ اسنادی که نشان می‌داد تحقیقات داخلی متا آسیب‌رسان بودن اینستاگرام برای قشر نوجوان را تأیید کرده بود.

در مقابل، متا با تمام توان در حال دفاع از خود است. این شرکت استدلال می‌کند که اعتیاد به شبکه‌های اجتماعی هنوز به عنوان یک اختلال روانی رسمی در کتاب‌های مرجع پزشکی شناخته نشده است. با این حال، شکست اخیر متا در پرونده‌ای مشابه در کالیفرنیا، مسیر حقوقی را برای شاکیان هموارتر کرده است.

تاثیر این تحول بر کسب‌وکارها و تولیدکنندگان محتوای ایرانی

برای فعالان حوزه دیجیتال مارکتینگ و فروشگاه‌های اینستاگرامی در ایران، اینستاگرام صرفاً یک رسانه سرگرمی نیست، بلکه زیرساخت اصلی تجارت الکترونیک به شمار می‌رود. به دلیل محدودیت‌های موجود و دسترسی نداشتن به بسیاری از ابزارهای تبلیغاتی بین‌المللی، مشاغل ایرانی به شدت به الگوریتم‌های توصیه‌گر اینستاگرام برای جذب مشتریان جدید به صورت ارگانیک وابسته هستند.

اگر متا تحت فشار این دادگاه مجبور به اصلاح ریشه‌ای سیستم‌های خود شود، قوانین بازی در سراسر جهان تغییر خواهد کرد. یکی از پیامدهای احتمالی، اضافه شدن امکان غیرفعال‌سازی الگوریتم‌های شخصی‌سازی‌شده و نمایش ترتیبی پست‌ها برای تمامی کاربران جهان است؛ تغییری که پیش از این نمونه‌ای از آن در اتحادیه اروپا اجرا شده بود. اگر کاربران ترجیح دهند الگوریتم را خاموش کنند، دسترسی ارگانیک صفحات تجاری به شدت افت خواهد کرد. در چنین شرایطی، استراتژی تولید محتوا که بر پایه ویروسی شدن و رفتن به اکسپلور چیده شده، کارایی خود را از دست می‌دهد. آگاهی از این تغییرات به صاحبان کسب‌وکارهای ایرانی هشدار می‌دهد که هرچه سریع‌تر سبد رسانه‌ای خود را متنوع کنند و تنها به یک پلتفرم متکی نباشند.